Արագածը լեռնագնացության առումով շատերի մոտ ասոցացվում է Քարի լճից (3200) հիմնականում Հարավային գագաթ (3887), ավելի քիչ՝ Արևմտյան (3995), Հյուսիսային (4090) և Արևելյան (3908)  գագաթներ տանող երթուղիների, զբոսաշրջության առումով՝ Ամբերդի, երբեմն նաև Գեղարոտի ջրվեժի հետ: Այն ինչ Արագածը հսկայական լեռնազանգված է՝ մոտ 200 կմ շրջագծով, որն ունի բազմաթիվ գագաթներ, լճեր, գետեր ու ջրվեժներ:

Տարբեր քարտեզներ ուսումնասիրելուց հետո որոշեցինք բարձրանալ Արագածի՝ անվանում ունեցող բոլոր այն գագաթները, որոնք բարձր են 3000 մետրից:

                                                                                               Լուսանկար Հատիսից

  1. Հյուսիսային 4090մ             (14.09.2016) ▲
  2. Արևմտյան 3995մ                (23.07.2016) ▲
  3. Արևելյան 3908մ                  (23.07.2016) ▲
  4. Հարավային 3887մ              (21.09.2014) ▲
  5. Ուրցասար 3653մ                (03.06.2017) ✓
  6. Քարապար 3476մ               (03.06.2017) ✓
  7. Քարուտ 3424մ                    (09.10.2017) ▲
  8. Թեժառույք 3423մ               (25.08.2017) ▲
  9. Նիգասար 3315մ                  (09.10.2017) ✓
  10. Կաքավասար 3303մ           (05.08.2017) ▲
  11. Սուբ լիճ 3250մ                    (05.08.2017) ✓
  12. Ամպուր 3235մ                     (03.06.2017) ▲
  13. Պռոշիսար 3275մ                (06.10.2017) ✓
  14. Քարակարկառ 3138մ         (05.08.2017) ▲
  15. Զոհասար 3063մ                  (06.10.2017) ▲
  16. Ագռավաքար 3025մ            (25.08.2017) ✓

                                                                     ▲Անվանական Գագաթ

                                                                     ✓Քարտեզային անվանական կետ

 

                                                     Ընդանուր 5 արշավ և 16 անվանական կետ:

                                                                                          -Արշավ 1-

Մեր առաջին արշավը 03.06.2017թ-ին էր: Երեքով էինք (Աղասի Մարտիրոսյան, Հրաչյա Իվանյան), մեզ հետ էր՝ Լևոն Ղալաչյանը: Սկսեցինք Քարի լիճ տանող ճանապարի՝ մոտ 1,5 կմ չհասած լիճ 3100մ բարձրությամբ կետից, Քարապարի լեռների (երբեմն այս լեռնաբազուկը կոչում են նաև Քարկատար) կատարային հատվածով քայլեցինք մինչ Հարավային գագաթ 3887մ: Հունիսի սկզբին ուղին դեռևս ձնառատ էր: Այն անցնում է համանուն Քարապար 3476մ և Ուրցասար 3653մ կետերով:

                                                                       Լուսանկարը Պռոշիսարից 3225մ (06.10.2017)

                                                                        Հարավային գագթ 03.06.2017

                    Քարի լճին հյուսիսային ափի քարքարոտ զանգվածը հարավային կողմից: Սուրբ լիճ:

Հարավային գագաթից իջանք Քարի լճի հյուսիսային ափի քարակույտ, որը ըստ ՀՀ ֆիզիկաաշխարհագրական օբյեկտների տեղեկատուի կոչվում է Սուրբ լիճ գագաթ 3250մ:

Արշավը շարունակեցինք դեպի հարավ՝ հասնելով Ամպուր (Ամբերդ) կոչվող գագաթ 3235մ: Գագաթը «Գահերի Խաղը» ֆիլմի աթոռը հիշեցրեց, պարզապես քարից էր:

                                                                         Ամպուրը Քարի լիճ տանող ճանապարհից

Ամպուրից քայլելեցինք մինչև Ամբերդ: Ընդանուր՝ 10 ժամ 51րոպե, 23.3կմ:

                                                                                             -Արշավ 2-

Մեր երկրորդ արշավը (25.08.2017) սկսեցինք Քարի լճից և բավականին արագ հասանք Թեժառույք 3423մ:

Թեժառույքը քարտեզներում նշված է որպես Թեժառույքի լեռների ամենաբարձր կետ: Այնտեղից բացվում է գեղեցիկ տեսարան դեպի Մանթաշի ջրամբար և Զոհասար:

                                                                                             Տեսարան Թեժառույքից

Թեժառույքից շարժվեցինք դեպի Կաքավասար 3303մ: Կաքավասարի գագաթային հատվածն ամբողջությամբ Խորհրդային տարիներից կիսակառույց, ներկայումս փլատակ, փշալարերով շրջապատված ինչ-որ շինություն է՝ հավանաբար ռազմական նշանակության:

                                                                                          Կաքավասարի գագաթը

Կաքավասարից քայլեցինք Ագռավաքար 3025, որի գագաթը բավականիք քարքարոտ է և ռչ այնքան արտահայտված: Ագռավաքարից բարձրացանք Քարակարկառ 3138մ: Քարակարկառից բացվում էր գեղեցիկ տեսարան դեպի կիրճ և Արագածի 4 հիմնական գագաթներ:

                                                                                    Տեսարան Արևմտյան գագաթից

                                                                                            Տեսարան Քարակարկառից

Քարակարկառից քայլեցինք դեպի հարավ ու հասանք Տիրինկատար 2858մ: Տարվա այս եղանակին ճանապարհին հաճախ են հանդիպում շրջակա գյուղերից անասնապահությամբ զբաղվողներ իրենց անասուններով: Տիրինկատարի ստորոտին հին գերեզման կա, իսկ գագաթին՝ մատուռ: Տիրինկատարից բավականին երկար քայլեցինք ու հասանք Բյուրական: Ընդանուր՝ 11ժամ 55րոպե, 43.2կմ: Այս արշավին լեռներում գերազանցեցինք Օլիմպիական մարաթոնի (42կմ 195մ) տարածությունը))):

                                                                                                  -Արշավ 3-

Երրորդ արշավը (10.09.2017) Արագածի հիմնական 4 գագթներն էին որը նախկինում Հրաչը 2 անգամ էր անցել: Ինձ համար առաջին անգամ էր: Մենակ, տխուր, միապաղաղ: Միայն այդ օրը երկու ամուսնական առաջարկ տեոսնելը գունավորեց օրս: Հարավային-Արևելյան-Հյուսիսային-Արևմտյան՝ 11ժամ 8 րոպե մոտ 20 կմ (չեմ չափել):                 (Աղասի)

                                                                                                                    360

                                              Հայաստանի ամենաբարձր կետը՝ Արագած Հյուսիսային գագաթը 4090մ

                                                                                             -Արշավ 4-

Չորորդ արշավը (06.10.2017) սկսեցինք Քարի լիճ տանող ճանապարի՝ 4կմ նախքան լիճ հասնելը 2850մ բարձրությամբ կետից: Նախ բարձրացանք Պռոշիսար գագաթ:

                                                                                           Պռոշիսարը Քարկատարից

Քարապարի կատարային հատվածով քայլեցինք մոտ 3 կմ, իջանք դեպի հյուսիս-արևմուտք և շարժվեցին դեպի Թեժառույք: Բավականին ձնառատ էր, երբեմն քարքարոտ հատվածը անցնում էինք ավելի արագ քան հարթ և այդ պահին  ամբողջությամբ թարմ ձյան շերտի տակ գտնողը: Թեժառույքի կողքով քայլեցինք դեպի Զոհասար: Այն բավականին մոտ էր թվում, բայց խափուսիկ էր: Քայլեցինք մոտ 12կմ, ճանապարհին անցանք լճի կողքով, որը որոշ քարտեզներում հանդիպում է Թագավորի լիճ անվամբ:

                                                                                                    Զոհասրի ճանապահրին

Զոհասարիցից լավ երևում էր Շիրակի մարզը՝ Արթիկը: Մի կողմից Արագածի բարձր գագաթներն էին ձյան մեջ, մյուս կողմից քաղաքներ, գյուղեր՝ որտող նոր-նոր զգացվում էր աշնան շունչը:

                                                                                                         Զոհասարից

  Արշավը ավարտեցինք Նահապետավան գյուղում: Ընդհանուր՝ 9ժամ 17րոպե, 28,1կմ:

                                                                       Արագածի մուտքը Արթիկի կողմից

                                                                                            -Արշավ 5-

Հինգերորդ՝ վերջին արշավը (09.10.2017) միակն էր, որի ընթացքում չտեսանք Քարի լիճը: Սկսեցինք Նիգավան գյուղից (2030մ): Նպատակը Նիգասար և Քարուտ գագաթներն էին: Նիգասարի վերաբերյալ տեղեկությունները հակասական էին: Մի տարբերակում այն 3424մ (նույն բարձրությունն ունի նաև Քարուտը) և չկա հստակ տեղեկություն գտնվելու վայրի վերաբերյալ: Մեկ այլ տարբերակում այն 3316մ է և գտնվում է Քարուտին բավականին մոտ:

                                                                    Դեպի Քարու տանող ճանապարհի երևացին երկու լիճ

3316մ բարձրության վրա տեսանք եռաոտնուկ: Այստեցից տեսանելի էր Նիգավանը: Այնուամենայնիվ այս կետը դժվար է գագաթ կոչել:

                                                                                                                Նիգասար

Շարունակելով բարձրանալ՝ հասանք տարացքի ամենաբարձր կետին: Ոչինչ չկար, միայն քարեր էին՝ Քարուտ անվանը համահունչ: Բարձրությունը 3424մ համապատասխան էր քարտեզային տվյալներին:

                                                                                    Հյուսիսային գագաթը Քարուտից

Ետ վերադառնալիս որոշեցինք իջնել կարճ ճանապարհով: Առաջին կիլոմետրը տևեց ժամ և ավելի. թեք տեղանք, շարժվող քարեր, հաստ և փխրուն ձյան շերտ:

                                                    Քարուտ-Ապարան ուղիղ գծով ճանապարհի առաջին կմ-ը

Վերջնակետը Ապարանի Գնթունիկն էր: Ընդհանուր՝ 8ժամ 10րոպե, 20.1կմ:

                                                                                    Արա լեռան լանջից

 

«Արագածում 11 անգամ եմ եղել: Շատ չի: Կարծում եմ յուրաքանչյուր լեռնասեր առնվազն տարին մեկ կգնա: Հետարքիր է, որ նախկինում մի տեսակ ներքին վախ կար այդ սարից: Երրորդ անգամ լինելով Արագածում՝ Հարավային գագաթից ավելին չէի բարձրացել: Միշտ մռայլ էր, փոթորկող: Վերաբերմունքս փոխվեց 6-դ անգամից հետո, երբ հասա Հյուսիսային գագաթ՝ իրական: Չեմ հասկանում մարդկանց ովքեր հպարտանում են «կեղծ» գագաթով: Ամեն անգամ Արագած գնալիս նոր բացահայտում է լինում ինձ համար, քանզի միշտ աշխատում եմ նախկինում իմ կողմից չգնացած ուղղով գնալ, մի նոր բան տեսնել: Հիմա այլ աչքերով եմ նայում ինձ համար հարազատ դարձած Արագածին, իր բազմաթիվ գագաթներով, լճերով…» (Աղասաի)

 

«Այս արշավներով ո՛չ հայտնաբերեցինք և ո՛չ էլ բացահայտեցինք Արագածը: Տարեկան հարյուրավոր լեռնագնացներ ու արշավականններ են ոտք դնում Արագածի տարբեր գագաթներին, քայլում լանջերին: Շատերն են անցել այս ուղղություններով: Մեր նպատակն էր լինել Արագածի 3000 մետրից բարձր բոլոր գագաթներին, գագաթներ տանող ճանապարհները սկսել և ավարտել լեռան տարբեր հատվածներում, որը հնարավորություն կտար ամբողջությամբ բացահայտել Արագածը մեր համար՝ իր բոլոր գույներով: Չհաջողվեց միայն վերջինը, փոխարենը լեռան ձգողականությունը մեզ «ստիպեց» սիրել իրեն և մտածել նոր վերելքների մասին…» (Հրաչ)

#ԱնվերջԲացահայտվողԱրագած